De vertoning: hoe een familiefilm bekeken wordt.

De tape moest het apparaat in

De camcorder filmde op een VHS-C-cassette, een klein tapetje dat in een plastic adapter zat ter grootte en vorm van een volledige VHS-cassette. Om hem te bekijken, haalde je de cassette uit de camera, klikte je hem in de adapter, en duwde je de adapter in de deck onder de televisie. Daarna legde je een kabel, geel, wit en rood, van de achterkant van de deck naar de achterkant van de televisie, want dat was de enige weg die een bewegend beeld die kamer in had.

Iedereen zat op de bank omdat de televisie was waar het afspeelde, en er was één televisie, en dat was hem. Niemand koos ervoor om samen te komen. Het formaat liet geen andere optie toe.

Drie voorwaarden, per ongeluk vervuld

Een familiefilm werd bekeken om drie eenvoudige redenen, en geen daarvan was een ontwerpbeslissing.

• Een eindig object met een einde. Een cassette raakte op, na een lengte die niemand koos, en een vertoning had daardoor een begin en een stop.
• Een scherm groter dan een hand. Het ene scherm dat het hele huis bezat, dus kijken betekende dat iedereen het samen bekeek of niemand.
• Een gelegenheid. Een cassette in een lade doet uit zichzelf niets. Iemand moest de naam van de tape hardop zeggen, hem van de plank pakken en zeggen: laten we hem bekijken.

Het was wat een cassette, een deck en één gedeelde televisie iedereen opdrongen die ze in huis had.

Niemand keek zorgvuldiger. Ze hadden gewoon minder manieren om het niet te doen.

Wat de telefoon wegnam

De camera roll van een telefoon heeft geen van de drie voorwaarden, en hij verloor ze allemaal tegelijk, niet één voor één.

Er is geen einde. Beeldmateriaal blijft zich opstapelen zonder iets dat het afsluit, geen plank waar iets afgewerkts staat en zichzelf als af aankondigt. Het scherm klopt niet: het kleinste dat je bezit, een paar centimeter van je gezicht gehouden, gebouwd voor een privéblik en niet voor een kamer. En er is geen gelegenheid, want niets aan een camera roll vraagt iemand om ervoor samen te komen. De terugkijklus zit nu in dezelfde zak als de opnameknop, wat net zoveel verandert aan wat bewaard blijft als aan wat bekeken wordt, en dat is een eigen onderwerp: zie het pleidooi voor de onvolmaakte familiefilm voor dat betoog.

Drie voorwaarden, weg in één apparaat. De gewoonte ging met ze mee.

Een kijkmoment weer mogelijk maken

De eerste voorwaarde om terug te brengen is het einde. Een tape besloot niet zelf om op te raken; de Ontwikkel-knop van VideoBro doet met opzet hetzelfde werk. Elk lid van een tape met een account tikt erop, de app mag sluiten terwijl het in de cloud draait, en wat terugkomt is één film: elke clip op de tape, in de volgorde waarin hij echt is opgenomen, inkortingen toegepast, niets los blijft hangen. Het beeldmateriaal stopt met ophopen en wordt iets afgewerkts, zoals een volle cassette vroeger werd.

De tweede voorwaarde is het scherm, en hier zit de oplossing niet eens in een appfunctie. Een film kan met iedereen gedeeld worden via een niet-vermelde link, en die link opent in elke browser, op elk apparaat, zonder app en zonder account. Open hem op een laptop, of hoe je een telefoon ook al op de televisie krijgt, en het grootste scherm in de kamer speelt de film af, precies zoals de deck eronder vroeger deed.

De derde voorwaarde is de gelegenheid, en die kan VideoBro niet leveren: iemand moet nog steeds zeggen laten we hem bekijken. Wat het wel kan wegnemen, is het ding dat mensen daar het vaakst van afhoudt. Niemand plant een avond rond drie uur beeldmateriaal van iemand anders. Een tape houdt op elk plan maximaal 2 uur beeldmateriaal, en niets zegt dat je hem moet vullen: twintig minuten van een echte week is een vertoning, drie uur is een klus, en je Ontwikkelt zodra de tape af aanvoelt.

Zodra hij af is, heeft de film een thuis om in te staan. Hij komt terecht in de eigen Videokast van elk crewlid, één kaart met een naam, een datum en een duur, en je kunt hem op een plank zetten, net zoals een gelabelde cassette op een plank ging. Hij heeft een plek, en dat is iets anders dan alleen ergens op een telefoon bestaan.

Zie de weg daarnaartoe vanaf niets in hoe je een familiefilm maakt, waarvan de laatste stap is hem met opzet te bekijken, niet alleen af te maken.

Het deel dat VideoBro niet kan doen

Niets van dit alles zorgt ervoor dat iemand ook echt iets bekijkt. Een afgewerkte film waar niemand voor samenkomt, ligt in een Kast precies zo onbekeken als een camera roll op een telefoon. VideoBro kan het beeldmateriaal een einde geven, een scherm dat het kan bereiken en een lengte waar iemand echt doorheen zou kunnen zitten. Het kan niet namens jou hardop zeggen: laten we hem bekijken. Dat deel was altijd van het gezin, en dat is het nog steeds.

Ontwikkel hem, en kies dan een avond.